عطا مىگويد : من [ و ابو العالية ] و سعيد بن جبير و عكرمة ، در طائف نزد ابن عبّاس بوديم كه مؤذّن آمد و گفت : « اللَّه أكبر ، اللَّه أكبر » و نام مؤذّن قثم بن عبد الرّحمن ثقفى بود . عطا مىگويد كه ابن عبّاس گفت : آيا مىدانيد مؤذّن چه مىگويد : ابو العالية از او درخواست كرد و گفت كه ما را از تفسير آن آگاه نما . ابن عبّاس گفت : وقتى مؤذّن مىگويد : « اللَّه أكبر ، اللَّه أكبر » در واقع مىگويد : اى كسانى كه به زمين [ و تعلّقات عالم خاكى ] سرگرم هستيد ، نماز واجب شد ، پس خود را براى انجام آن آسوده و فارغ كنيد . هنگامى كه مىگويد : « أشهد أن لا إله إلّا اللَّه » در واقع مىگويد : روز قيامت به پا خواهد شد ، و تمام آنچه در آسمانها و زمين است به نفع من گواهى خواهند داد كه در هر روز پنج بار شما را آگاه نمودم . وقتى مىگويد : « أشهد أنّ محمّدا رسول اللَّه » در حقيقت مىگويد : روز قيامت بر پا خواهد شد و حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله به نفع من بر شما گواهى خواهد داد كه من در هر روز پنج بار شما را از اين مطلب با خبر نمودم ، و حجّت و دليل من در نزد خدا موجّه و پا بر جاست . هنگامى كه مىگويد : « حىّ على الصّلاة » در واقع مىگويد : [ بياييد به سوى نماز ] همان دين استوار و بر پا دارنده « 1 » ، و آن را به پا داريد . وقتى كه مىگويد : « حىّ على الفلاح » ، در واقع مىگويد : بياييد به سوى طاعت خداوند ، و بهرهء خويشتن را از رحمت خداوند ، يعنى نماز جماعت بگيريد . وقتى بنده مىگويد : « اللَّه أكبر » در واقع مىگويد : بجا آوردن اعمال ديگر غير از نماز حرام گرديد . و هنگامى كه مىگويد : « لا إله إلّا اللَّه » در حقيقت مىگويد : امانت آسمانها و

--> ( 1 ) يعنى تأمين‌كنندهء مصالح دنيوى و اخروى و معنوى همه انسانها .